Twee jaar bij Avro's Televizier was een belangrijke leerperiode voor me waarvan ik later veel profijt heb gehad. Die periode had een aantal highlights. Met Mr. G.B.J. Hilterman maakten Cas Brugman en ik het politiek jaaroverzicht getiteld "Het Jaar van de Generaals". Dat gebeurde in Den Haag bij Haghe Film waar de montage en de nasynchronisatie plaatsvond. De uitzending was een groot succes. Cas had een uitstekende microfoonstem en sprak als Philip Bloemendaal.(Een goede microfoonstem is heel wat anders dan de onprofessionele voice-over van het NOS journaal waarbij je steeds de neiging hebt om zelf te gaan slikken.)

Ik assisteerde Pim Elfferich bij zijn project OPERATIE VOX POPULI, gebaseerd op het idee van Nobelprijswinnaae Sir Noel Baker. Ik correspondeerde (en telefoneerde ook wel eens) met o.a. Harrison E. Salisburry van de New York Times, Karol Malcuzynski (broer van pianist Witold) van Trybuna Ludu in Warschau, Theo Sommer van Die Zeit in Hamburg, Roger Massip van 'Le Figaro' in Parijs, Robert Neild van het Nationaal Instituut voor de Vrede in Stockholm, Frank Giles van de 'Sunday Times' in Londen, Vikenti Matveyev, political observer van Isveztia in Moskou, en Francis Noel-Baker, de zoon van Sir Philips Noel-Baker, om ze over te halen mee te doen met het project. Een enkele grootheid werd door mij op Schiphol opgehaald en die bracht ik naar Hotel de l'Europe. Ze kwamen naar Amsterdam om onder leiding van Mr. G.B.J. Hilterman te discussiëren over de dreiging van de atoombom en hoe de overheden bewerkt kunnen worden om te ontwapenen. Noel Baker stelde dat de stem van het gewone volk in deze cruciaal is. Pim had Hugo Claus gevraagd een docudrama (een kort toneelstuk) te schrijven, als inleiding. Claus schreef "Een les in vrede" en liet daarin "de stem des volks" door een schoonmaakster in een kantoorgebouw vertolken. Hij liet als tegenstelling de stemmen van de politicus en de wetenschapper spreken. Dus de onschuld tegenover de compromisbereidde onderhandelaar en de theoretische intellectueel. De discussie was een soort Nederlandse uitgave van 'Frühschoppen' zoals dat toendertijd elke zondagmorgen door Werner Höfer*) op de WDR werd voorgezeten. Bij de AVRO was het een eenmalige uitzending en wel in dubbele zin. Vergeten werd namelijk dat ook andere onderwerpen door deze illustere groep besproken hadden kunnen worden. Voor meerdere uitzendingen. Na maanden voorbereiding vond de uitzending plaats op 29 september 1967.

(Opmerking: Het was voor veel journalisten een eer om voor Werner Höfer's "Frühschoppen" uitgenodigd te worden. Hoe groot was de ontgoocheling toen bekend werd dat Höfer in de Tweede Wereldoorlog als journalist in de nationaal-socialistishe pers in Berlijn pro nazi artikelen schreef, een feit waarvan de WDR al in 1962 op de hoogte was, maar wat pas in 1987 tot het einde van de carrière van Höfer leidde, die toen ook geen aanspraak meer kon maken op het auteursrecht van "Frühschoppen". Zie de website met het aangrijpende relaas over de rechtzaak en de ter dood veroordeling van de jonge pianist Karlrobert Kreiten in Berlijn in 1943.)

In die tijd vertoonden we al beelden van jampotten vol met teer die uit de longen van stugge rokers afkomstig was. En in een bewerking van een BBC-reportage zagen we heren in het ziekenhuis op zaal liggen met geamputeerde benen terwijl ze stug doorrookten. Dr. L. Meinsma vertelde over de zelfvernietiging van de rokende mens. Toch duurde het nog jaren voordat de pakjes cigaretten een waarschuwing kregen opgedrukt.
Voor een viewing ontvingen we van de BBC de documentaire "The War Game" (die in 1966 een Academy Award had gekregen) en die de verschrikkingen van een atoomoorlog schilderde, met verblindende lichtflits, nucleaire storm, dodende straling en al. Daar was de Hollywood-speelfilm "On the Beach" uit 1959 niets bij vergeleken. "The War Game" mocht niet uitgezonden worden, want het volk zou eens wakker kunnen worden. Het was als met Erich Maria Remarque's boek "Im Westen nichts Neues" dat in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog verboden werd. Je zou maar eens anti-militairistisch kunnen worden of de waanzin van de oorlog kunnen doorgronden en de plannen van de politieke leiders willen boycotten. Overigens: mensen zijn nooit enthousiast om een oorlog te beginnen. Alleen wanneer een oorlog begonnen is, dan kiest men partij en worden de verrichtingen gevolgd.

Op mijn verjaardag werd Martin Luther King vermoord en ik werd meteen naar Frankfurt gestuurd om bij het ZDF historisch en actueel beeldmateriaal te halen.

Thijs Zijda en ik maakten in september 1967 een uitzending over de geluidshinder, veroorzaakt door Schiphol. Het was een uitzending die veel stof deed opwaaien en insloeg als een bom, en zeer positieve kritieken in het Parool en de Volkskrant opleverde. We lieten straaljagers horen, een decibelmeter zien, we maakten interviews met aktievoerder Bolmeijer van het Comitee Geluidshinder Schiphol, met de pastoor van Badhoevedorp die tijdens zijn preken vaak onverstaanbaar was als er een straaljager gierend overvloog, en in de studio werd de wethouder van Amstelveen ondervraagd die stelde dat het allemaal maar overdreven was. Toen al! (Thijs Zijda ging later voor het programma Van Gewest tot Gewest werken.)

Dat succes werd overigens gauw teniet gedaan toen er een paar weken later problemen waren. Er was geen item klaar voor uitzending. Aan Thijs en mij werd opdracht gegeven een tekst te schrijven over de situatie in het Midden-Oosten: Israel en de Palestijnen. Die moesten we dan voordragen en de teskt voorzien van "Bildbeleg" (zoals Cas dat placht te noemen).
We protesteerden omdat we op onze klompen aanvoelden dat een dergelijke samenvatting alleen maar opvulling was en de intensiteit van de actualiteit miste. Het ware beter als er dan na een korte inleiding een discussie tussen een paar heren plaats zou vinden. Of... als er helemaal niets was dan de uitzending helemaal niet door laten gaan. maar het moest! De uitzending werd een flop. Achteraf beschouwd hadden we dienst moeten weigeren. Met de uitzending werd meteen de goodwil die we voor ons eerdere werk hadden geoogst teniet gedaan. Avro's Televizier moest concurreren tegen KRO's Brandpunt (Aad van den Heuvel, Ad Langebent), VARA's Achter het Nieuws (Herman Wigbold, Koos Postema, Wim Bosboom) en NCRV's Hier en Nu. TV criticus van Buuren kopte de volgende dag in het Parool: "Voor Bruiloften en Partijen".

Met Cas Brugman (die later naar de Wereldomroep overstapte) en Johan van Minnen reisden we naar Berlijn om de demonstraties van de 11e maart te verslaan.
Met Thijs Zijda en Cas maakte ik reportages over de mei-revolutie van 1968 in Parijs die in de Universiteit van Nanterre begonnen was. Niet 'la révolution', zoals de studenten het noemden, maar 'les émeutes', de term waarmee de gevestigde orde de roerige opstand betitelde. Ik deed straatinterviews en op instigatie van Mr. G.B.J. Hiltermann -die elke morgen (gezeten in een voorname Louis XVI-stoel) zitting hield in Hotel Royal Alma, schuin tegenover het Théatre des Champs Elysées, en het 'plan de campagne' van de dag met ons besprak - maakte ik een 10 minuten durend interview met Raymond Tournoux, redakteur politieke geschiedenis van Paris Match. Zulke interviews waren interessant om te doen, alert zijn in een zich ontwikkelend gesprek. Dat is heel wat anders dan die voorgekookte, van te voren doorgesproken, levenloze gesprekken, bijvoorbeeld met zo'n Amstelveense wethouder waarvan je van te voren wist dat zijn standpunt vaststond. Amstelveen is namelijk economisch enorm afhankelijk van Schiphol. Dus werd de geluidshinder gebagatelliseerd. (Je ziet op de publieke omroep veelvuldig van die oninteressante kraak-nog-smaak interviews in Buitenhof en Nova.)

"Les amoureux sont fatigués, Les journaux sont imprimés, Les ouvriers sont déprimés" zong Jacques Dutronc op de radio en onder de gemonteerde beelden van onze reportage.
In de aanloop van de revolutie bezochten we op 30 april de verjaarsreceptie van koningin Juliana op de Ambassade der Nederlanden in de rue de Grenelle. Daar trof ik veel bekenden uit mijn Parijse tijd. Met G.B.J. aten we 's avonds in 'La coupôle' op de Avenue Mont Parnasse. Met Hilterman moest je eten, die wist wat dineren was. Toen we na middernacht op de Champs-Elysées wandelden kwam er een vrouwtje langs met lelietjes van dalen in een mandje. Ik kocht twee tuiltjes 'muguettes'. Een voor Karen, de vrouw van Cas, die voor koninginnedag naar Parijs gekomen was. En een voor Mr. Hiltermann die zei: "Maar meneer Bruil, wat aardig van u dat u aan mijn verjaardag heeft gedacht. Ik ben op de 'Dag van de Arbeid' geboren." Het was inmiddels de eerste mei, vroeg in de ochtend.
"Hoe wist je dat Hilterman jarig was?" werd me later gevraagd.

Dat waren andere tijden. Geen magnetische en digitale opneming of doorstraling. Gefilmd werd op 16 mm met een Arriflex. Het geluid werd opgenomen met een Nagra. Het materiaal werd ontwikkeld door Cinecentrum. NTS-auto's reden af en aan. De montage gebeurde in "De Ambachtschool" in Bussum. Bij een urgent onderwerp als de Franse Revolutie werd ook 's avonds laat of tot diep in de nacht gemonteerd, soms tot het krieken van de dageraad.

Cas Brugman, Johan van Minnen en Piet ter Laag.

Om over de Praagse Revolutie van 1968 te rapporteren vlogen Cas Brugman, Johan van Minnen, cameraman Piet ter Laag en ik naar Wenen. We werkten samen met AVRO-correspondente An Salomonson en bekeken Praag, Dubcek en de ontwikkelingen op afstand. Want verder dan Wenen kwamen we niet. De reportages verzonden we via de ORF waar An kind aan huis was.

Ik was meer geinteresseerd in buitenlandse politiek, dan bijvoorbeeld in leegstaande winkels in het winkelcentrum In den Boogaard in Rijswijk of de perikelen van de burgemeester van De Rijp over de verkoop van eilandjes in het uitgestrekte watergebied van zijn gemeente. Uitzondering was het kunstvlees ontwikkeld door DSM in Heerlen waar een oom van mij werkte. Overigens merkwaardig dat het kunstige vleesprodukt niet op grote schaal in produktie is genomen. Je kon het bakken en smoren. Het smaakte niet alleen als vlees, maar het had ook de structuur van vlees.

Ik werkte af en toe aan een kort programma dat aan het einde van de zaterdagavond uitgezonden werd. Mevrouw Roof-Ivanowskaja uit Den Haag beschilderde van eieren in prachtige kleuren blauw, groen en rood, met versieringen en kleine tafereeltjes. In Rusland is het gebruik om elkaar met Pasen een ei te geven en dan te zeggen: Christos voskres, Christus is opgestaan. Ze liet ons de eieren en haar werkwijze zien. De vakkundige Piet ter Laag filmde de eieren die ik op een kristallen standaard zette, stuk voor stuk, van onscherp naar scherp en weer naar onscherp. Zo kon een kunstzinnige montage gemaakt worden terwijl de schilderes op de piano "In der Kirche " van Tsjaikofski. Het was een artistiek kleinood, een ring met een mooie steen, zo zag ik het.

Met cameraman Piet Out, waarmee het prettig werken was, maakte ik een item over het gerestaureerde paleis op de Dam. Het beginshot was van overstekende mensen voor de Bijenkorf op de oversteekplaats die Dam en Damrak van elkaar scheidt. Ik vroeg hem langzaam uit te zoomen totdat de kijker zich binnen in het paleis bevond en de drukke moderne wereld achter zich had gelaten. We draaiden om de twee wereldhelften in de Burgerzaal heen en lieten zo de wereld draaien. Met de camera passeerden we oude regenten en staatslieden die aan de wanden hingen, Lodewijk Napoleon incluis. We gaven blikken in zalen en kamers. We lieten schatten zien, hoe sober het paleis ook ingericht is. Het werd een interessant verhaal met schouten en schepenen. En zo vertelde ik de vaderlandse geschiedenis, opgehangen aan het paleis dat door de eeuwen heen getuige was geweest.
Het werd een 10 minuten durende film die aan het eind van een zaterdagavond uitgezonden zou worden. Maar mijn aanpak was totaal anders dan verwacht. Geen deftige heren die vertelden hoeveel geld er wel in de restauratie gestoken was. Die mededeling stond in de Avrobode. Gewichtige politici die hun image op wilden poetsen kwamen niet aan het woord. Aan het einde van de zaterdagavond wil je toch niet lastig gevallen worden met cijfers en hoogdravende heren. Dan wil je mooie beelden zien die bewegen. Je wilt een verhaal vertellen.
Ger Lugtenburg zat met de film in z'n maag. Na twee viewingen in "de garage", waar mijn collega's zich positief over mijn werkstuk uitlieten en zeiden dat het uitgezonden moest worden, zwichtte Lugtenburg. Maar er kwam redding voor hem. Op de zaterdag dat de uitzending gepland was, werd er 's avonds gevoetbald. En dat ging uiteraard voor. Een latere datum werd niet meer geprikt.
Als ik deze en andere filmpjes nu zou zien, dan zou ik er veel op aan te merken hebben. Maar het waren low budget items die nauwelijks wat kostten.

Ter gelegenheid van Pim Elfferich's vertrek naar Het Parool werd op 11 maart 1969, na de laatste redaktievergadering door hem geleid, deze foto genomen op de zogenaamde bunker. Van links naar rechts: Cas Brugman, Jaap van der Zwan, Marcel de Groot, Ria van Loon, Rudolf Bruil, Erica Haye, Pieter Varekanp, Pim Elfferich, Thijs Zijda. Roelof Kiers was al naar de VPRO overgestapt.

Als Jaap van Meekren 's avonds laat 'Langs de Lijn' presenteerde, dan kwam ik wel eens naar de KRO-radiostudio en dan coachte hij mij tussen de uitslagen en berichten door in het lezen van teksten voor het inspreken van films en reportages. Hij leerde me in teksten de accenten, pauzes en de toonhoogte aantekenen. Dat kwam me goed van pas als ik teksten insprak en zeker later toen ik in mijn reclametijd audiovisuals produceerde en insprak.

De funktie was bureauredakteur-verslaggever. Dus had ik ook een bureautaak die overigens niet duidelijk omschreven was. Al gauw merkte ik dat er een gebrek aan gegevens, aan dokumentatie was. Als er wat dieper gevorst moest worden, dan ging je naar Het Parool aan de Wibautstraat in Amsterdam om oude kranten na te pluizen. Ik deed toen een voorstel om een archief op poten te zetten. Piet de Smet, hoofd van de afdeling boekhouding die na zorgvuldige controle ook het fiat voor de verzilvering van onze declaraties gaf, vond het te duur. Een paar kasten, hangmappen, plus een kaartenbak.
Dat archief kwam er dus niet. Romano Stinga, die eens hoofd van de totale afdeling Informatieve Programma's was, zei bij mijn vertrek: "Tijdens je sollicitatiegesprek vroeg ik je of je een item kon maken over de toetreding van Groot Brittanie tot de EEG en toen zei je ja." Mijn antwoord: "Jazeker heb ik dat gezegd. Ik veronderstelde dat jullie een uitgebreid archief hadden met mappen over belangrijke onderwerpen. Mappen die steeds met de laatste gegevens, knipsels, telexen actueel gemaakt zouden worden en verwezen naar filmfragmenten."
Er bleek bij velen een grote angst te bestaan dat deze of gene belangrijker zou worden. Of dat je zomaar op een dag een brief in de bus kreeg waarin stond dat je overbodig was. Er ligt altijd wel iemand op de loer die een grote zaag heeft om daarmee de poten van je stoel te zagen. En zo'n dossierkast is een enorme zaag.

Iedereen heeft in zijn werkkring wel een geheime vijand, misschien wel meer dan een. Soms is het systeem de vijand. In 1969 vertrok ik en werd copywriter bij Intermarco de la Mar in Amsterdam.

Rudolf A. Bruil

After my Paris stay, I spend two years as an editor working for Dutch broadcasting society A.V.R.O. which meant new discoveries and learning. I was involved in several projects, mainly as an assistant producer and in several instances also as an interviewer. One important project was "Vox Populi", based on Nobel Prize winner Sir Noel Baker's idea that the people should force the governments of all nations to abstain from developing and manufacturing nuclear weapons. The project was devised by Pim Elfferich, head of the TV News Background programs. He had asked Flemish author Hugo Claus to write the script for a docudrama. Its title: A lesson in Peace. A panel of journalists of renown and other important people would discuss Noel Baker's idea and a possible impact of the voice of the people. The journalists were Harrison E. Salisburry (New York Times), Karol Malcuzynski (Trybuna Ludu, Warsaw; brother of pianist Witold), Theo Sommer (Die Zeit, Hamburg), Roger Massip (Le Figaro, Paris), Frank Giles (Sunday Times, London), and Vikenti Matveyev (Isweztia, Moscow). Also participated Francis Noel-Baker (Sir Philip's son) and from Sweden came Robert Neild (National Institute for Peace). Famous Dutch journalist and political commentator Mr. G.B.J. Hiltermann presided the discussion. The complete broadcast would take up practically an entire evening.

Together with colleagues I made programs about noise pollution produced by passenger jets starting and landing at Schiphol Airport, a problem which will never be solved.
We traveled to Berlin. And we reported from Vienna in 1968 when Alexander Dubcek was the hope of all the Czechs and Slovaks for a communism with a human face. Closer to Prague we could not get. The films we made and compiled were sent back home from the ORF broadcasting company in Vienna where technical services were rented via Dutch correspondent An Salomonson.
Another colleague filmed the tanks of the military junta positioned on the corners of the streets in Athens, interviewed people and was critical of the Papadopoulos regime. There were questions asked in the Dutch parliament by a member of the conservative VVD party which did not accept such criticism. Gradually the colleague was more and more obstructed and finally resigned. In August 2002 the CIA gave access to several, but not all documents, and admitted the role of the US government in relation to the coup in Greece and the support for Papadopoulos's junta. At the time America was afraid that the left wing and the communists were going to play a major role in Greece, more or less together with king Constantin II. Therefore the US supported the right wing regime of the colonels (1967-1974) as Greece was a member of NATO. A late rehabilitation of Jaap van der Zwan, who was the reporter involved.

With producer Cas Brugman and with political commentator G.B.J.(Guus) Hiltermann, I went to Paris at the end of April to report on the "Revolution of 1968", referred to by General De Gaulle and his party as "irregularities", which had started at the University of Nanterre. We interviewed people in the streets of Paris and I talked to M. Raymond Tournoux, historian and political writer of Paris Match. We also attended the reception held at the Dutch Embassy at the occasion of the birthday of Queen Juliana (April 30th, 1968). After a good meal I took Cas Brugman and his wife to "The Living Room" to relax and listen to some good jazz played by Aaron Bridgers and Art Simmons.
But the revolution was not over yet. On May 11th journalist Thijs Zijda and I reported on the confrontations between students, workers and the police. The 1968 movement led eventually to the abdication of "Le Général" and the election of Georges Pompidou as "Président de la République" one year later (June 1969).