|
|
SYNOPSIS IN ENGLISH OF THIS PAGE / TERUG / BACK / SOUNDFOUNTAIN WEBSITE
Groepsfoto

|
Actualiteitenrubriek AVRO'S TELEVIZIER, 1968
Staand: Hans
Vernhout (producer) - Piet ter Laag (cameraman) Zittend: Drs. Ed Peereboom (commentator economie) - Pieter Varekamp (verslaggever)
|
BESPREKING

|
Cas
Brugman spreekt met een collega-journalist van de Volkskrant. Johan
van Minnen denkt na over een een of andere boude bewering van mij.
|
|
HET JAAR VAN DE GENERAALS Twee jaar werken op contractbasis bij de Algemene Vereniging Radio Omroep, om precies te zijn bij Avro's Televizier, was een belangrijke leerperiode voor me waarvan ik later veel profijt heb gehad. Die periode had een aantal highlights. Met Mr. G.B.J. Hilterman maakten Cas Brugman en ik het politiek jaaroverzicht getiteld "Het Jaar van de Generaals". Dat gebeurde in Den Haag bij Haghe Film waar de montage en de nasynchronisatie plaatsvond. De uitzending was een groot succes. Cas had een uitstekende microfoonstem en sprak als Philip Bloemendaal. (Een goede microfoonstem is heel wat anders dan de onprofessionele voice-over van het huidige NOS journaal waarbij je steeds de neiging hebt om zelf te gaan slikken.) Gijs Stappershoef gaf gedurende een aantal weken op woensdagmiddagen lessen die door een groep nieuwkomers van verschillende omroepen gevolgd werden - onder hen ook Sonja Barend en Harmen Siezen. OPERATIE VOX POPULI
Hoofdredakteur Pim Elfferich zette een interessant project
op stapel genaamd OPERATIE VOX POPULI. Niet alleen boeiend,
maar ook noodzakelijk om aandacht te vragen voor de waanzin van
de verspreiding van kernwapens en het fabriceren van steeds meer
wapens en atoomkoppen. Het project was gebaseerd op het idee van
Nobelprijswinnaae Sir Noel Baker. Ik assisteerde bij de productie
er van en correspondeerde (en telefoneerde ook wel eens) met o.a.
Harrison E. Salisburry van de New York Times, Karol Malcuzynski
(broer van de pianist Witold Malcuzynsky, en verzamelaar van alles
wat met Warschau te maken heeft) van Trybuna Ludu in Polen, Theo
Sommer van Die Zeit in Hamburg, Roger Massip van 'Le
Figaro' in Parijs, Robert Neild van het Nationaal Instituut
voor de Vrede in Stockholm, Frank Giles van de 'Sunday Times'
in Londen, Vikenti Matveyev, "political observer"
van Isveztia in Moskou, en Francis Noel-Baker, de zoon van
Sir Philips Noel-Baker, om ze over te halen mee te doen met het
project. HUGO CLAUS Pim Elfferich had Hugo Claus gevraagd een docu-drama (een kort toneelstuk met documentaire elementen) te schrijven, als inleiding. Claus schreef "Een les in vrede" en liet daarin "de stem des volks" vertolken door een schoonmaakster in een kantoorgebouw. Hij liet als tegenstelling de stemmen van de politicus en de wetenschapper spreken. Dus de onschuld tegenover de compromisbereidde onderhandelaar en de theoretische intellectueel. De discussie was een soort Nederlandse uitgave van 'Frühschoppen' zoals dat toendertijd elke zondagmorgen door Werner Höfer op de WDR werd voorgezeten. Bij de AVRO was het een eenmalige uitzending en wel in dubbele zin. Het was een bijzondere uitzending. Dat stond vast. Maar tegelijkertijd werd vergeten dat ook andere onderwerpen door het illustere gezelschap besproken hadden kunnen worden. Dat had stof opgeleverd voor meerdere uitzendingen. Daar werd eigenlijk niet aan gedacht zo geconcentreerd waren we gedurende vele maanden - naast het gewone werk - bezig met de voorbereiding van het evenement. De uitzending vond plaats op 29 september 1967.
TEER IN DE LONGEN In die tijd vertoonden we al beelden van jampotten vol met teer die uit de longen van stugge rokers afkomstig was. En in een bewerking van een BBC-reportage zagen we heren in het ziekenhuis op zaal liggen met geamputeerde benen terwijl ze stug doorrookten. Dr. L. Meinsma vertelde over de zelfvernietiging van de rokende mens. Toch duurde het nog jaren voordat de pakjes cigaretten een waarschuwing kregen opgedrukt. THE WAR GAME Voor
een viewing ontvingen we van de BBC de documentaire "The
War Game" (die in 1966 een Academy Award had gekregen)
en die de verschrikkingen van een atoomoorlog schilderde, met verblindende
lichtflits, nucleaire storm, dodende straling en al. Daar was de
Hollywood-speelfilm GELUIDSHINDER Thijs Zijda en ik maakten in september 1967 een uitzending over de geluidshinder, veroorzaakt door Schiphol. Het was een uitzending die veel stof deed opwaaien en insloeg als een bom, en zeer positieve kritieken in het Parool en de Volkskrant opleverde. We lieten straaljagers horen, een decibelmeter zien, we maakten interviews met aktievoerder Bolmeijer van het Comitee Geluidshinder Schiphol, met de pastoor van Badhoevedorp die tijdens zijn preken vaak onverstaanbaar was als er een straaljager gierend overvloog, en in de studio werd de wethouder van Amstelveen ondervraagd die stelde dat het allemaal maar overdreven was. Toen al! (Thijs Zijda ging later voor het programma Van Gewest tot Gewest werken.) DE PALESTIJNSE KWESTIE Dat
succes werd overigens gauw teniet gedaan toen er een paar weken
later problemen waren. Er was geen item klaar voor uitzending. Aan
Thijs en mij werd opdracht gegeven een tekst te schrijven over de
situatie in het Midden-Oosten: Israel en de Palestijnen. Die moesten
we dan voordragen en de teskt voorzien van "Bildbeleg"
(zoals Cas dat placht te noemen).
WEST BERLIJN 1968 Met
Cas Brugman (die later naar de Wereldomroep overstapte) en
Johan van Minnen reisden we naar Berlijn om de demonstraties
van de 11e maart te verslaan. Dat was de tijd van Rudy Dutschke,
Daniel Cohn-Bendit, en zoals later zou bloijken van Joschka Fischer.
MARTIN LUTHER KING Op mijn verjaardag werd Martin Luther King vermoord en ik werd meteen naar Frankfurt gestuurd om bij het ZDF historisch en actueel beeldmateriaal te halen. PARIJSE REVOLUTIE 1968 Met
Thijs Zijda en Cas maakte ik reportages over de mei-revolutie
van 1968 in Parijs die in de "Les amoureux sont fatigués, Les journaux sont imprimés, Les ouvriers sont déprimés" zong Jacques Dutronc op de radio én onder de gemonteerde beelden van onze reportage. MR. G.B.J. HILTERMAN In
de aanloop van de revolutie bezochten we op 30 april de verjaarsreceptie
van koningin Juliana op de Ambassade der Nederlanden in de rue de
Grenelle. Daar trof ik veel bekenden uit mijn Parijse tijd aan.
Met G.B.J. aten we 's avonds in 'La coupôle' op de Avenue
Mont Parnasse. Met Hilterman moest je eten, die wist wat dineren
was. Toen we na middernacht op de Champs-Elysées wandelden kwam
er een vrouwtje langs met lelietjes van dalen in een mandje. Ik
kocht twee tuiltjes 'muguettes'. Een voor Karen, de vrouw van Cas,
die voor koninginnedag naar Parijs gekomen was. En een voor Mr.
Hiltermann die zei: "Maar meneer Bruil, wat aardig van u dat
u aan mijn verjaardag heeft gedacht. Ik ben op de 'Dag van de Arbeid'
geboren." Het was inmiddels de eerste mei, vroeg in de ochtend.
Dat
waren andere tijden. Geen magnetische en digitale opneming of doorstraling.
Gefilmd werd op 16 mm met een Arriflex. Het geluid werd opgenomen
met een Nagra. Het materiaal werd ontwikkeld door Cinecentrum. NTS-auto's
reden af en aan. De montage gebeurde in "De Ambachtschool"
in Bussum. Bij een urgent onderwerp als de Franse Revolutie werd
ook 's avonds laat of tot diep in de nacht gemonteerd, soms tot
het krieken van de dageraad.
Cas Brugman, Johan van Minnen en Piet ter Laag. PRAAG 1968 Om over de Praagse Lente van 1968 (Praagse Revolutie) te rapporteren vlogen Cas Brugman, Johan van Minnen, cameraman Piet ter Laag en ik naar Wenen. We werkten samen met AVRO-correspondente An Salomonson en bekeken Praag, Dubcek en de ontwikkelingen op afstand. Want verder dan Wenen kwamen we niet. De reportages verzonden we via de ORF waar An kind aan huis was. KUNSTVLEES VAN DSM Ik was meer geinteresseerd in buitenlandse politiek, dan bijvoorbeeld in leegstaande winkels in het winkelcentrum In den Boogaard in Rijswijk of de perikelen van de burgemeester van De Rijp over de verkoop van eilandjes in het uitgestrekte watergebied van zijn gemeente. Uitzondering was het kunstvlees ontwikkeld door DSM in Heerlen waar een oom van mij werkte. Overigens merkwaardig dat het kunstige vleesprodukt niet op grote schaal in produktie is genomen. Je kon het bakken en smoren. Het smaakte niet alleen als vlees, maar het had ook de structuur van vlees. CHRISTOS VOSKRESE Ik werkte af en toe aan een kort programma dat aan het einde van de zaterdagavond uitgezonden werd. Mevrouw Roof-Ivanowskaja uit Den Haag beschilderde eieren in prachtige kleuren blauw, groen, rood en goud, met versieringen en kleine tafereeltjes. In Rusland is het gebruik om elkaar met Pasen een ei te geven en dan te zeggen: Christos voskrese, Christus is opgestaan. Ze liet ons de eieren en haar werkwijze zien. De vakkundige Piet ter Laag filmde de eieren die ik op een kristallen standaard zette, stuk voor stuk, van onscherp naar scherp en weer naar onscherp. Zo kon een kunstzinnige montage gemaakt worden terwijl de schilderes op de piano "In der Kirche " van Tsjaikofski speelde. Het was een artistiek kleinood, een ring met een mooie steen, zo zag ik het. KIRILL KONDRASHIN In
datzelfde kader pastte ook een item over de Russische dirigent Kirill
Kondrashin die voor het eerst het Concertgebouworkest ging dirigeren.
Voor de uitzending van EN TENSLOTTE mocht ik Kondrashin filmen tijdens
de repetitie van de 6e Symfonie opus 54 van Dimitri Sjostakovitsj.
Hij begon met het tweede deel: Van
deze repetitie mocht ik slechts 60 seconden film in de reportage
gebruiken. Dat was toegestaan. Voor elke seconde méér
moesten rechten betaald worden. Dat was de standaardprocedure als
je het orkest opnam. Het ging per slot van rekening om het Concertgebouworkest.
En het ging om Kirill Kondrashin die ik een paar jaar eerder
in een boeiend programma met l'Orchestre de la société
des concerts du conservatoire in het Théatre des Champs Elysées
in Parijs, waar zijn naam als Kondrachine geschreven wordt, had
gehoord. Opvallend was de sfeer en de precisie in Ravel's 'Rhapsodie
espagnole' tentoongespreid. ( Het concert zou plaats vinden op zondag 21 januari 1968. De reportage, inclusief het korte interview, werd op de zaterdagavond daarvoor uitgezonden en zou misschien nog een aantal muziekliefhebbers kunnen aansporen het concert de volgende dag te bezoeken, hoewel het wel kort dag was. In het filmfragment zegt Kondrashin dat hij zich niet wil aanpassen aan het orkest, maar dat het orkest zich aan de dirigent moet aanpassen. Eerste violist Herman Krebbers is ook in het filmfragment te zien. Kondrashin sleep het orkestspel tot in de kleinste facetten alsof het een diamant was. Het item duurde niet langer dan een kleine 6 minuten, maar het was voldoende om een goede indruk te krijgen van deze meesterdirigent. Het fragment van de repetitie werd later door Hans Heg en Kees van Langeraad gebruikt in de documentaire 'Het testament van Kirill Petrovitch', over de periode van Kondrashin bij het Concertgebouworkest. Eveneens
maakte ik een kort item over de uitreiking van de LEEN JONGEWAARD - HETTY BLOK De
Uitreiking in 1968 van de "Gouden Televizierring 1967"
aan Leen Jongewaard werd door mij verslagen. Wim Ibo hield
een humorvolle inleiding en Leen en André van den Heuvel
zongen PALEIS OP DE DAM Met
cameraman Piet Out, waarmee het prettig werken was, maakte
ik een item over het gerestaureerde Koninklijk Paleis op
de Dam. Het beginshot was van overstekende mensen voor de Bijenkorf
op de oversteekplaats die Dam en Damrak van elkaar scheidt. Ik vroeg
hem langzaam uit te zoomen totdat de kijker zich binnen in het paleis
bevond en de drukke moderne wereld achter zich had gelaten. We draaiden
om de twee wereldhelften in de Burgerzaal heen en lieten zo de wereld
draaien. Met de camera passeerden we oude regenten en staatslieden
die aan de wanden hingen, Lodewijk Napoleon incluis. We gaven blikken
in zalen en kamers, we filmden pilaren alsof het palmbomen uit de
kolonieën waren, we lieten allerlei schatten zien, en dat terwijl
het paleis zo sober is ingericht. Het werd een interessant verhaal
met schouten en schepenen. En zo vertelde ik de vaderlandse geschiedenis,
opgehangen aan het paleis dat door de eeuwen heen getuige was geweest. PIET NAK (pjetnak) In die tijd werd gedemonbstreerd tegen de Oorlog in Vietnam. Het Vietnam Committee stond onder voorzitterschap van Piet Nak, die gekscherend Pjetnak werd genoemd. Een demonstrant die "Johnson Moordenaar" op een spandoek had geschreven werd gearresteerd. Hij had het hoofd van een bevriende natie beledigd. |

|
Ter gelegenheid van Pim Elfferich's vertrek naar Het Parool werd op 11 maart 1969, na de laatste redaktievergadering door hem geleid, deze foto genomen op de zogenaamde bunker. Van links naar rechts: Cas Brugman, Jaap van der Zwan, Marcel de Groot, Ria van Loon, Rudolf Bruil, Erica Haye, Pieter Varekanp, Pim Elfferich, Thijs Zijda. Roelof Kiers was al naar de VPRO overgestapt. JAAP VAN MEEKREN Als Jaap van Meekren 's avonds laat 'Langs de Lijn' presenteerde (in afwisseling met Koos Postema), dan kwam ik wel eens naar de KRO-radiostudio en dan coachte hij mij tussen de uitslagen en berichten door in het lezen van teksten voor het inspreken van films en reportages. Hij leerde me in teksten de accenten, pauzes en de toonhoogte aantekenen. Dat kwam me goed van pas als ik teksten insprak en zeker later toen ik in mijn reclametijd audiovisuals produceerde en insprak. AFSCHEID Al
gauw merkte ik dat er een gebrek aan gegevens, aan dokumentatie
op de afdeling was. Als er wat dieper gevorst moest worden, dan
ging je naar Het Parool aan de Wibautstraat in Amsterdam om oude
kranten na te pluizen. Ik deed toen een voorstel om een archief
op poten te zetten. Piet de Smet, hoofd van de afdeling boekhouding
die na zorgvuldige controle ook het fiat voor de verzilvering van
onze declaraties gaf, vond het te duur. Een paar kasten, hangmappen,
plus een kaartenbak. Iedereen heeft in zijn werkkring wel een geheime vijand, misschien wel meer dan een. Soms is het systeem de vijand. In 1969 vertrok ik en werd copywriter bij Intermarco de la Mar in Amsterdam. Rudolf A. Bruil, 2004, |
|
Copyright 1998-2009 by Rudolf A. Bruil